Als oud Defensie medewerker en consultant bij o.a. Defensie sta ik dagelijks midden in deze discussie (en de gevolgen ervan).

Voor de leek zal het lijken of het gaat om een scheiden der machten. Architect en uitvoerder zouden immers wel eens kunnen kiezen voor het uitmelken van de contracten over de onbetwistbare deskundigheid van de architect. Dat beeld gaat zeker op in een expansie scenario. Dan kunnen beiden meer werk creëren door de gunstigste (voor de leverancier) werkelijkheid te architecten voor de opbrengst van het leverende bedrijf. In een krimp scenario wordt dat al wat lastiger, de resultaten worden immers gemeten in een effectieve afname en de focus ligt op koppeling van noodzaak en behoud van functionaliteit, met een gunstige eindklant beleving, voor het minimale budget.

De wortel van deze vermeende belangen verstrengeling ligt echter eenvoudiger. De klant dient zelf de verantwoording te nemen voor zijn business case. Een project starten zonder is heden ten dage taboe. Pas als er kosten en baten inzichtelijkheid is, kan er helder worden afgewogen of men waar voor zijn geld krijgt. Daar kan de architect bij helpen en de accountant en de interne ICT deskundigen van het bedrijf, maar bovenal de zakelijk eigenaar, de eindgebruiker en zijn doelstelling, samen kunnen zij de business case meetbaar maken. In een vergelijking: Als er een complexe ingreep op een patiënt wordt gepland in een ziekenhuis, doet de chirurg vaak ook het werk van de 'operatie architect", dat kan goed en ook slecht zijn. Zij/hij neemt door deze verenigde belangen, de gehele verantwoordelijkheid, van plannen tot uitvoering en aanvaard de keten gevolgen daarvan. Maar is ook bij die handelwijze het meest toegerust.

Wel is het gebruikelijk dat er intervisie door collega's wordt gepleegd en liefst voor de operatie ten uitvoer wordt gebracht. Daar zou de ICT markt best iets van kunnen leren. De chirurg toetst nl. ook de noodzaak en geprognosticeerde effectiviteit op deze wijze, stelt zijn geplande operatie bij en bespreekt opties met de patiënt. Deze laatste beslist, of de vertegenwoordiger. In outsourcing contracten komt het regelmatig voor dat onze systemhouse-managers in de rol van manager voor de klant een partner kiezen, op basis van beschikbaarheid, snelheid of lagere prijs, boven het moeder bedrijf of er zelfs gekozen wordt voor concurrenten. Het mag duidelijk zijn dat het systemhouse dan niet staat te juichen, maar in zekere zin zijn wij daar ook trots op. Wij volgen wel degelijk vaak de keuze van een klant, ook als we het verdienen door producten van concurrenten in te zetten, waardoor we alleen aan de architectuur verdienen. Een voorbeeld daarvan doet zich voor bij grote industrieën, zoals Philips, waar we 50% producten van DELL moeten inzetten op de werkplek, gedreven door de dual vendor regel van Philips.

En ook bij architecten gaat de regel op: "Een mens gedraagt zich vaak uiteindelijk op een manier die weerspiegelt hoe zij/hij daar op wordt afgerekend". De rol van de architect en zijn onafhankelijkheid vallen en staan met de ruimte die zij/hij krijgt in dit perspectief.